Câu hỏi. Những yêu cầu đặt ra về cải cách hành chính trong ngành Ngoại giao và kết quả cải cách hành chính ngành Ngoại giao đạt được đến nay
Trong công cuộc Đổi mới, cải cách hành chính là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, là động lực quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch. Bộ Ngoại giao luôn quán triệt sâu sắc, tổ chức thực hiện nghiêm túc chủ trương lớn này của Đảng, Nhà nước; xác định cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của toàn ngành; triển khai đồng bộ trên cả sáu nội dung cải cách hành chính, gắn kết chặt chẽ với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý, điều hành. Mỗi bước cải cách đều hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả tổ chức triển khai đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và địa phương.
Đến nay, công tác cải cách hành chính của Bộ Ngoại giao đã đạt được nhiều kết quả nổi bật và quan trọng. Trước hết, tư duy quản trị hành chính đã có bước chuyển biến rõ nét. Cải cách hành chính không còn được nhìn nhận là nhiệm vụ riêng của cơ quan tham mưu mà đã trở thành trách nhiệm chung của toàn ngành Ngoại giao. Bộ Ngoại giao ban hành đầy đủ các chương trình, kế hoạch hằng năm về cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số và kiểm tra công vụ. Sau mỗi kỳ công bố Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX), Bộ Ngoại giao đều tổ chức rà soát, đánh giá, điều chỉnh với tinh thần cầu thị, lấy hiệu quả phục vụ người dân làm thước đo và động lực để tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính.
Hoàn thiện thể chế đạt nhiều tiến bộ quan trọng. Từ năm 2024 đến nay, Bộ đã ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành 37 văn bản quy phạm pháp luật, củng cố nền tảng pháp lý cho phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về đối ngoại. Tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu năng và hiệu quả hơn. Sau khi tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ từ Ban Đối ngoại Trung ương và Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, Bộ đã sắp xếp, giảm 17 đầu mối (tương đương 42,5%); chuẩn hóa vị trí việc làm và sử dụng biên chế hiệu quả hơn. Nhờ đó, Bộ Ngoại giao phát huy tốt hơn vai trò cơ quan nòng cốt trong tham mưu chiến lược và điều phối thống nhất công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Đặc biệt là, thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số được cắt giảm, tinh gọn mạnh mẽ, quyết liệt và thực chất. Thủ tục hành chính trong các lĩnh vực lãnh sự, quản lý phóng viên báo chí nước ngoài, tổ chức phi chính thức nước ngoài, lễ tân đối ngoại… đều được đẩy mạnh phân cấp, tinh giản và tái cấu trúc để giải quyết trên môi trường số, khai hồ sơ trực tuyến, thanh toán điện tử, theo dõi tiến độ và nhận kết quả trực tuyến. Bộ Ngoại giao đã hoàn thiện Khung kiến trúc số, chiến lược dữ liệu, nâng cấp hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, tích hợp VNeID. Đến nay, tỷ lệ thủ tục hành chính trong nước ở cấp Bộ đã giảm mạnh xuống còn 29,48%; tất cả thủ tục hành chính trong nước thuộc thẩm quyền của Bộ Ngọa giao đã được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến, cắt giảm gần 53% thời gian xử lý và hơn 50% chi phí tuân thủ; 100% tem chứng nhận lãnh sự và hợp pháp hóa lãnh sự được xử lý toàn trình trên môi trường số; thanh toán không dùng tiền mặt đạt gần 100%...
Những kết quả này góp phần quan trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đối ngoại, từng bước hình thành nền hành chính ngoại giao hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và phục vụ; góp phần thực hiện chủ trương xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp.
Câu hỏi. Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới để xây dựng nền hành chính công vụ hiện đại của ngành Ngoại giao
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trong bối cảnh đó, đối ngoại được giao trọng trách lớn hơn bao giờ hết, là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, mở rộng không gian phát triển, huy động hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, nâng cao vị thế, uy tín quốc tế và sức cạnh tranh của đất nước.
Để thực hiện những trọng trách đó, công tác của ngành Ngoại giao nói chung, cải cách hành chính nói riêng phải được triển khai với tư duy mới, quyết tâm cao hơn và cách làm quyết liệt hơn, hướng tới nền hành chính hiện đại, thông minh, minh bạch, chuyên nghiệp và phục vụ tốt hơn. Cải cách hành chính không chỉ là đơn giản hóa thủ tục hay tinh gọn bộ máy, mà là một yêu cầu mang tính chiến lược, gắn kết chặt chẽ với đổi mới tư duy, phương thức quản trị, vận hành hướng đến nền hành chính ngoại giao hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ. Nói cách khác, một nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp chỉ có thể được xây dựng trên nền tảng của một nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp.
Với tinh thần đó, Bộ Ngoại giao tiếp tục tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:
Thứ nhất, đẩy mạnh hơn nữa hoàn thiện thể chế đối ngoại và hội nhập quốc tế, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất và thuận lợi cho triển khai hiệu quả công tác đối ngoại trong tình hình mới. Tiếp tục phân cấp, phân quyền hợp lý đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát; kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là các định hướng của Đại hội XIV, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Thứ hai, lấy chuyển đổi số là khâu đột phá, dữ liệu là nguồn tài nguyên chiến lược và công nghệ số là công cụ chủ yếu để đổi mới phương thức quản trị, vận hành của toàn ngành Ngoại giao. Tiếp tục hoàn thiện nền tảng số, xây dựng các cơ sở dữ liệu dùng chung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), kết nối và chia sẻ liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống thông tin của các bộ, ngành, địa phương; mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, từng bước hình thành Bộ Ngoại giao số và nền ngoại giao hiện đại, thông minh.
Thứ ba, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị và quy trình xử lý công việc theo hướng tinh gọn, khoa học, chuyên nghiệp, lấy hiệu quả làm thước đo. Bộ Ngoại giao đẩy mạnh quyết liệt hơn việc rà soát, đơn giản hóa quy trình nội bộ, cắt giảm tối đa các khâu trung gian, chuẩn hóa quy trình xử lý công việc trên môi trường số, tăng cường kết nối dữ liệu giữa các đơn vị trong nước và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; qua đó, nâng cao chất lượng tham mưu, rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao khả năng dự báo, phản ứng chính sách và hiệu quả phối hợp trong triển khai công tác đối ngoại.
Thứ tư, xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại giao toàn diện, chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới. Đội ngũ cán bộ ngoại giao có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; có tư duy chiến lược, năng lực đổi mới sáng tạo, trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và năng lực số; có khả năng thích ứng và làm việc tốt trong môi trường quốc tế ngày càng diễn biến nhanh, phức tạp. Bộ sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ về học tập suốt đời, xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại giao “vừa hồng, vừa chuyên” ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao trong tình hình mới.
Thứ năm, xây dựng nền hành chính phục vụ và văn hóa công vụ hiện đại của ngành Ngoại giao; trong đó, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp và địa phương là thước đo quan trọng đánh giá chất lượng cơ quan hành chính và cán bộ ngoại giao. Bên cạnh đó, tiếp tục tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, đạo đức công vụ, trách nhiệm nêu gương, tinh thần đổi mới, sáng tạo và văn hóa phục vụ phục vụ người dân, doanh nghiệp và địa phương trong toàn ngành Ngoại giao.
Có thể nói, cải cách hành chính là một quá trình đổi mới liên tục và kiên trì. Đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, là yêu cầu tất yếu để xây dựng một nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp và địa phương. Những kết quả đạt được thời gian qua là đáng khích lệ, nhưng chúng tôi hiểu rằng vẫn còn nhiều việc phải làm để đáp ứng yêu cầu và kỳ vọng ngày càng cao của Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới. Ngành Ngoại giao sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, sáng tạo hơn nữa, nâng cao chất lượng tham mưu và hiệu quả phục vụ, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước và sự phát triển của đất nước./.
